«Η Οργή του Αχιλλέα και η Προειδοποίηση της Κασσάνδρας: Ενδυναμώνοντας τη Δημοκρατία, Θέτοντας Όρια στην Εξουσία»
Το 28ο Διεθνές Συμπόσιο της Σύμης ολοκληρώθηκε στην Αρχαία Ολυμπία, στον τόπο όπου η ανθρωπότητα έμαθε ότι η δύναμη χωρίς μέτρο οδηγεί στην ύβρη και ότι καμία εξουσία δεν μπορεί να θεωρείται υπεράνω των ορίων, των θεσμών και των πολιτών.
Το βασικό μήνυμα του Συμποσίου είναι ξεκάθαρο: η δημοκρατία σήμερα δεν απειλείται μόνο από εξωτερικούς εχθρούς.
Απειλείται από τη σταδιακή διάβρωση στο εσωτερικό της.
Από την εξουσία που συγκεντρώνεται χωρίς έλεγχο.
Από θεσμούς που αποδυναμώνονται.
Από την αίσθηση ότι κάποιοι αποφασίζουν για τους πολλούς, χωρίς τους πολλούς.
Η «οργή του Αχιλλέα» δεν ανήκει μόνο στην αρχαία μυθολογία. Είναι η σύγχρονη εικόνα μιας εξουσίας που ξεχνά ότι υπηρετεί και δεν κυριαρχεί.
Είναι οι αποφάσεις πίσω από κλειστές πόρτες. Είναι η αδιαφάνεια που βαφτίζεται αποτελεσματικότητα. Είναι η διαφθορά που κανονικοποιείται.
Είναι οι κανόνες που εφαρμόζονται αυστηρά στους αδύναμους και ελαστικά στους ισχυρούς. Είναι η επικίνδυνη σύμπλεξη πολιτικής, οικονομικής και επικοινωνιακής δύναμης που περιορίζει τον πλουραλισμό και τη φωνή των πολιτών.
Η «προειδοποίηση της Κασσάνδρας» είναι οι φωνές που η εξουσία επιλέγει να αγνοεί.
Είναι οι επιστήμονες που προειδοποιούν για την κλιματική κρίση.
Είναι οι νέοι που αισθάνονται αποκλεισμένοι από τις αποφάσεις που καθορίζουν το μέλλον τους.
Είναι οι κοινωνίες που βλέπουν τον πλούτο να συγκεντρώνεται ολοένα περισσότερο και τις ευκαιρίες να περιορίζονται.
Είναι οι πολίτες που ζητούν διαφάνεια και λογοδοσία και συχνά συναντούν σιωπή.
Το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη προειδοποιήσεων.
Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές οι κοινωνίες μας επιλέγουν να μην ακούν.
Η Ελλάδα, ως κοιτίδα της δημοκρατικής ιδέας, έχει ιδιαίτερη ευθύνη.
Δεν αρκεί να επικαλούμαστε την κληρονομιά της Αθηναϊκής Δημοκρατίας και της Ολυμπίας.
Η δημοκρατία δεν είναι μνημείο του παρελθόντος.
Είναι καθημερινή πράξη. Χρειάζεται θεσμούς που λειτουργούν, ενημέρωση που ελέγχει την εξουσία και όχι εξουσία που ελέγχει την ενημέρωση, πολίτες με πραγματική συμμετοχή και κράτος που λογοδοτεί.
Το παράδοξο της εποχής μας είναι εμφανές: στέλνουμε στον κόσμο την Ολυμπιακή Φλόγα ως σύμβολο ειρήνης, δικαιοσύνης και ανθρωπιάς, ενώ την ίδια στιγμή πολλές δημοκρατίες δοκιμάζονται από την ανισότητα, την απαξίωση των θεσμών και την απομάκρυνση των πολιτών από τα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Η Ολυμπιακή ιδέα δεν αφορά μόνο την ειρήνη μεταξύ των λαών, αλλά και μια βαθύτερη αρχή: την ισχύ του δικαίου και όχι το δίκιο του ισχυρού. Οι αγώνες έχουν αξία επειδή στηρίζονται σε κοινούς κανόνες, που ισχύουν για όλους, χωρίς εξαιρέσεις και προνομιακή μεταχείριση. Αυτή η αρχή αποτελεί τον πυρήνα κάθε δημοκρατικής κοινωνίας: οι κανόνες δεν υπάρχουν για να υπηρετούν τους ισχυρούς, αλλά για να προστατεύουν την ισονομία, την εμπιστοσύνη και τη δικαιοσύνη.
Αν θέλουμε να τιμήσουμε πραγματικά το μήνυμα της Ολυμπίας, πρέπει να κάνουμε περισσότερα από το να το επαναλαμβάνουμε. Πρέπει να το εφαρμόσουμε.
Να βάλουμε όρια στην εξουσία. Να σπάσουμε τις κλειστές δομές που παράγουν αποκλεισμό. Να διασφαλίσουμε ότι η τεχνολογία, η ενέργεια, η οικονομία και η πληροφόρηση υπηρετούν την κοινωνία και όχι μόνο όσους έχουν ήδη δύναμη.
Για πέντε ημέρες, περισσότεροι από 150 συμμετέχοντες από 35 χώρες – πολιτικοί ηγέτες, επιστήμονες, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες, εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και νέοι – συζήτησαν τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής: τη δημοκρατική κρίση, τη σχέση πλούτου και εξουσίας, την τεχνητή νοημοσύνη, την κλιματική κρίση, την ενεργειακή μετάβαση, τη νέα θέση της Ευρώπης στον κόσμο και την ανάγκη ανανέωσης των δημοκρατικών θεσμών.
Το Συμπόσιο ολοκληρώθηκε με προσωπικές δεσμεύσεις των συμμετεχόντων, με ορίζοντα τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες το 2028.
Η Ολυμπιακή Εκεχειρία δεν είναι απλώς μια ιστορική παρακαταθήκη. Είναι μια σύγχρονη πολιτική πρόταση: ότι ο διάλογος, η εμπιστοσύνη και η συνεργασία μπορούν να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες κρίσεις της εποχής μας.
Το μήνυμα της Ολυμπίας παραμένει επίκαιρο: καμία δημοκρατία δεν είναι ασφαλής όταν η εξουσία δεν ελέγχεται, όταν οι πολίτες δεν ακούγονται και όταν η αλήθεια γίνεται αντικείμενο διαχείρισης.
Το Συμπόσιο ολοκληρώθηκε. Η μάχη για περισσότερη δημοκρατία, όμως, συνεχίζεται.
