Η υπόσχεση για εύκολο χρήμα, το «δόλωμα» των πρώτων κερδών και το «κανόνι» με απώλειες χιλιάδων ευρώ. Εκατοντάδες Πατρινοί έπεσαν θύματα ενός σχήματος Ponzi, που οι Αρχές χωρών του εξωτερικού έχουν κατατάξει στην κατηγορία των λεγόμενων task scams. Ένα εκ των θυμάτων, ξετυλίγει το κουβάρι μιας πρωτοφανούς απάτης.
Το σενάριο έμοιαζε εξ αρχής «ονειρικό»: Έχεις την δυνατότητα να αποκομίσεις εισόδημα, απλώς παρακολουθώντας τρέιλερ ταινιών και παρέχοντας ένα σκορ αξιολόγησης. Μάλιστα, με την πάροδο του χρόνου, εφόσον ήσουν βοηθητικός στο σύστημα, το κέρδος θα μπορούσε θα ανέλθει σε πολύ μεγαλύτερα νούμερα από έναν μέσο μισθό οκταώρου. Όλα αυτά, υπό μια βασική προϋπόθεση: Οφείλεις να επενδύσεις ένα ποσό ως εγγύηση, ούτως ώστε να ξεκλειδώσεις, αναλογικά, την πλατφόρμα των τρέιλερς. Τα μαθηματικά υπόσχονταν απόσβεση. Ποιος θα έλεγε όχι; Ουδείς, εφόσον, βέβαια, είχε τις εγγυήσεις πως όντως τα χρήματα είναι υπαρκτά.
Στην προκειμένη περίπτωση, οι επιτήδειοι που, εκ των φαινομένων, θησαυρίζουν από την ενστικτώδη ανθρώπινη ανάγκη για εύκολο εισόδημα, κρύβονται πίσω από την επωνυμία μιας υπηρεσίας – φάντασμα με διακριτικό τίτλο SFT. Η μέθοδος προσέγγισης είναι απλή, πλην όμως μαεστρικά σχεδιασμένη, ως προς την υλοποίηση: Αρχικά μια διαφήμιση στα κοινωνικά δίκτυα και τις εφαρμογές μηνυμάτων, όπως το Telegram, το Viber και το What’s Up. Κατόπιν κάποια πρώτα άτομα, στα οποία, ως ένα βαθμό και με αστερίσκους, η υπόσχεση θα υλοποιηθεί. Στη συνέχεια, ένα δέλεαρ προκειμένου να «στρατολογήσουν» τους επόμενους. Όλα θα λειτουργούν ρολόι, μέχρι να αποδειχθεί ωρολογιακή βόμβα: Χωρίς καμία εξήγηση, με αναλήψεις να εκκρεμούν και χρήματα να παραμένουν δεσμευμένα, η «υπηρεσία» αναστέλλει τη λειτουργία της με φαιδρές έως αστείες προφάσεις. Οι εξαπατηθέντες μένουν με την απορία, στην πραγματικότητα όμως δεν γνωρίζουν εάν στρέφονται εναντίον φυσικών προσώπων ή προγραμμάτων τεχνητής νοημοσύνης, με τα οποία συνδιαλέγονται.
«Για να μπω έπρεπε να δώσω μια εγγύηση ότι θα κάνω την εργασία μου καθημερινά. Η εγγύηση ξεκινούσε από 500 δολάρια και έφτανε μέχρι 40.000. Ανάλογα με το ποσό, ξεκλείδωνες περισσότερα τρέιλερ και περισσότερα χρήματα», περιγράφει στον «Νεολόγο» Πατρινός που συμμετείχε στην πλατφόρμα.
Ο συντονιστής ήταν από την Αθήνα
Ο καταγγέλλων, τα στοιχεία του οποίου βρίσκονται στην διάθεση του «Νεολόγου», είχε, επί της ουσίας, στρατολογηθεί από έναν άνδρα από την Αθήνα, ο οποίος είχε άτυπο ρόλο συντονιστή και οργάνωσε συνάντηση με ενδιαφερόμενους σε μεγάλο ξενοδοχείο της Πάτρας. Κατόπιν τούτου, πείστηκε να επενδύσει 2.600 δολάρια, ενώ, όπως υποστηρίζει, αρχικά οι πληρωμές πραγματοποιούνταν κανονικά. Παράλληλα, υπήρχε σύστημα προμηθειών για όσους έφερναν νέα μέλη.
«Αν έφερνα κάποιον μέσα έπαιρνα το 20% από αυτόν. Αν έκανες τέσσερις εγγραφές ανέβαινες επίπεδο και έπαιρνες περισσότερα χρήματα. Μας προέτρεπαν να ανοίξουμε λέσχες σε όλη την Ελλάδα. Στην Αθήνα είχαν ανοίξει δύο, στην Πάτρα άλλες δύο, για να συγκεντρώνουμε κόσμο και να κάνουμε μαζικές εγγραφές. Μάλιστα πλήρωναν ακόμη και τα έξοδα του τραπεζιού όταν γίνονταν παρουσιάσεις», υποστηρίζει.
Σύμφωνα με την καταγγελία, η επικοινωνία γινόταν μέσω της εφαρμογής BonChat, ενώ οι διαχειριστές εμφανίζονταν να βρίσκονται στις Ηνωμένες Πολιτείες. Λίγο πριν σταματήσουν οι πληρωμές παρουσιάστηκαν νέα «οικογενειακά πακέτα» από 700 έως 50.000 USDT, τα οποία συνοδεύονταν από υποσχέσεις ακόμη υψηλότερων αποδόσεων, αλλά και κληρώσεις με δώρα, όπως κινητά τηλέφωνα, αυτοκίνητα και άλλες παροχές.
«Μέχρι και κάποια στιγμή τον Ιούλιο τα χρήματα έρχονταν κανονικά. Ξαφνικά αρχίσαμε να διαμαρτυρόμαστε στο chat και προσπαθούσαν να μας καθησυχάσουν, λέγοντας ότι φταίει η διαφορά ώρας. Μετά ένας υπεύθυνος έγραφε ότι θα δώσει 200 δολάρια σε όποιον καταγγείλει ποιος δημιουργεί χάος στην ομάδα. Λίγες ώρες αργότερα ανακοινώθηκε ότι η εταιρεία αναστέλλει την επέκτασή της στην Ελλάδα και ότι τα χρήματα θα επιστραφούν μετά από 365 εργάσιμες ημέρες», αναφέρει.
Βάρεσαν… κανόνι εν μια νυκτί
Χρησιμοποιώντας μια ρητορική που κινείτο μεταξύ ακατάσχετων βερμπαλισμών και ακατάληπτων λογίδρυων, κάποιος χρήστης φερόμενος ως διαχειριστής με όνομα Ουίλιαμ Τσαρλς – πίσω από το προφίλ του οποίου ουδείς γνωρίζει εάν βρίσκεται φυσικό πρόσωπο ή πρόγραμμα τεχνητής νοημοσύνης – ενημέρωσε τους χρήστες για την αναστολή δραστηριοτήτων, υποσχόμενος ότι τα χρήματα θα επιστραφούν μέσα σε 365 εργάσιμες ημέρες, ένα εξωφρενικό χρονικό διάστημα για το οποίο δεν παρέχεται καμία εγγύηση.
Παρά την ένταση των διαμαρτυριών, οι απαντήσεις ήταν το ίδιο αόριστες, καταδεικνύοντας την παγίδα στην οποία έπεσαν οι 200 και πλέον Πατρινοί – και οι άλλοι 5.000 περίπου από άλλες περιοχές της χώρας – που επένδυσαν στην εφαρμογή.
Οι καταγγελίες παρουσιάζουν σημαντικές ομοιότητες με τις λεγόμενες task scams, δηλαδή διαδικτυακές απάτες που εμφανίζονται ως ευκαιρίες εξ αποστάσεως εργασίας. Οι επιτήδειοι υπόσχονται εύκολα κέρδη μέσω απλών εργασιών, όπως η αξιολόγηση τρέιλερ, η δοκιμή εφαρμογών ή η βελτιστοποίηση διαδικτυακών δεδομένων.
Σύμφωνα με έρευνα του Νεολόγου, παρόμοια χαρακτηριστικά είχε και η υπόθεση της Moviitech στη Σιγκαπούρη, η οποία παρουσιαζόταν ως πλατφόρμα που πλήρωνε χρήστες για την αξιολόγηση κινηματογραφικών τρέιλερ. Η Αστυνομία της χώρας προχώρησε το 2022 στη σύλληψη ενός 29χρονου και στην έρευνα ακόμη τριών ατόμων, εκτιμώντας ότι η πλατφόρμα λειτουργούσε με χαρακτηριστικά σχήματος τύπου Ponzi και πολυεπίπεδου μάρκετινγκ, καθώς τα έσοδα προέρχονταν κυρίως από τις εισφορές νέων συμμετεχόντων και όχι από πραγματική επιχειρηματική δραστηριότητα.
